نتیجه جستجو

تاریخچه محله‌های تهران: دزاشیب

ارسال شده توسط Behsaazeh در اردیبهشت ۷, ۱۳۹۸
| 0
شهرداری ناحیه‌ی چهار منطقه‌ی یک تهران، شامل محلات نیاوران، جماران و دزاشیب می‌باشد. مساحت این ناحیه تقریباً ۳۵۴ هکتار و جمعیتی غالب بر ۲۶۹۲۱ نفر را داراست. این ناحیه به دلیل وجود بیت حضرت امام (ره) و وقایع تاریخی مربوط به آن دارای موقعیت ممتازی در بین دیگر محله‌های شمال تهران را دارد. در این مقاله سعی بر آن است که به ترتیب هرکدام از این سه محل را توصیف کرده و ویژگی‌های آن‌ها را برشماریم.

دزاشیب

دزاشیب یا کبیری از شمال به خیابان باهنر، از جنوب به محله‌ی فرمانیه، از غرب به تجریش و از شرق به خیابان کامرانیه‌ی شمالی محدود می‌شود.

منوچهر ستوده در کتاب خود به نام «جغرافیای تاریخی شمیران» در مورد موقعیت جغرافیایی گذشته‌ی دزاشیب چنین آورده است: دزاشیب در یک کیلومتری مشرق تجریش است. از شمال به اراضی امام‌زاده قاسم و از جنوب به تپه گور (تپه گبر که گورستان زرتشتی می‌باشد)، از مشرق به جاده‌ی شمیران به تهران و از مغرب به اراضی چیذر و فرمانیه محدود می‌شود. در قَباله‌های قدیمی، دزاشیب را «دزج سفلی» می‌نوشتند و در لهجه‌ی محلی تا سال ۱۳۲۵ شمسی، «دِدِرشو» می‌گفتند. محمدحسن خان اعتمادالسلطنه این دهکده را «آذرشیب» ضبط کرد. قسمت شمالی آبادی را محله‌ی بالا و قسمت جنوبی را محله‌ی پایین می‌گویند. یکی از کوچه‌ها که متصل به باغ حاجی فخرالملک اردلان (مکان فعلی انجمن خوشنویسان) است معروف به کوچه‌ی سبزه‌میدان و کوچه‌ی دیگر این دهکده، کوچه‌ی «قورباغه‌ای» (کوچه‌ی فلاح) نام دارد زیرا سابقاً در آنجا استخر و باتلاقی بود که قورباغه‌ی فراوان داشت. دیگر کوچه «لَشان» است که فعلاً به سرآسیاب دزاشیب معروف است. وجه‌تسمیه‌ی لَشان این است که درآن‌جا زمین‌های لَش (زمین‌های آبدار و باتلاقی) وجود دارد و چاه در یکی دو متری به آب می‌رسد. زمین‌های کشتزار که دارای نام‌های قدیمی هستند: زمین باغ نظر، زمین خرگوشی، زمین لَبارو زمین درازه.

دزآشیب همان دژ آشوب است و نام قلعه‌ای است که زنگی ابن آق‌سنقر، آن را ویران کرد و در عوض قلعه‌ی عمادیه را در نزدیکی آن ساخت. دو طایفه‌ی اصلی آن قاسمی و عباسی هستند. پدران این دو طایفه کسانی هستند که برای اولین بار دست به آباد کردن دزاشیب زدند. از دیگر طوایف آن مؤمن بیگی و قوامی است. جد طایفه‌ی قوامی از گرجستان به این مکان آمده است.

این منطقه در گذشته، دارای قنات‌های پر آب زیادی بوده و منبع درآمد آن‌ها حاصل از محصولات کشاورزی و مخصوصاً غلاتی مانند کندم و جو بوده است. کشاورزی در این منطقه به علت آب فراوان به‌صورت آبی بوده است و تقریباً تمام میوه‌ها به‌جز انار و انجیر کشت می‌شدند. منبع درآمد دیگر اهالی این منطقه، از سبدبافی زنان که «سوتال» نام دارد بوده است. سوتال یعنی ساقه‌ی گندم. شغل اغلب مردان نیز کشاورزی و دامداری و باغبانی است.

باغ‌های دزاشیب شامل: باغ بزرگ امجد الدوله (داماد ناصرالدین‌شاه) که به باغ دوقلو معروف بود و تا پای کوه توچال ادامه داشت، باغ حاج بهالشکر، باغ حاجی فخرالملک، باغ عزت الممالک، باغ حاجی سید محمد صراف، باغ ایگار که این باغ معروف به شماع خانه بود و محل کار مشهدی هاشم شماع بود. قسمتی از اراضی این باغ معروف به «چال عروسان» است. باغ نظر که در آن حسینقلی خان به دست برادرش فتحعلی شاه کور شد. میرزا رفیع خان، میرزا هدایت و خانواده‌ی میرزا حسینقلی خان قاجار و خانواده‌ی اردلان (سناتور)، زین‌العابدین رهنما، عبدا… خواجه‌نوری (سناتور)، فرهادرفما (منصور)، اسدا… علم، حسین اعلا، حاج ملا محمد استرآبادی، شیخ علی شریعتمداری، همچنین سید حسن مدرس ازجمله کسانی بود که درگذشته در این محله سکونت داشت. در دوره‌ی اخیر، علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی و آیت ا… کاشانی نیز در این محله زندگی می‌کردند. در این مکان دو مسجد مهم بنام‌های مسجد «عمو رمضان» و «مسجد بالا» است. دبستان «ملی ایران نوین» و دبستان «ادونتیست‌ها» ازجمله مدرسه‌های قدیم این منطقه بوده‌اند. از دیگر مکان‌های مهم و معروف دزاشیب، تکیه‌ی دزاشیب با نام تکیه سید الشهداست که ۲۵۰ سال قدمت دارد و امروزه به موزه‌ی محلی تبدیل‌شده است. در این تکیه، طاق‌نماهایی است که هر یک از آن‌ها در گذشته به یکی از طوایف دزاشیبی تعلق داشته است. این مکان در فهرست آثار ملی درآورده شده است. حمام دزاشیب نیز که روبروی تکیه است جزو آثار تاریخی این محله می‌باشد و ازآنجاکه افراد مهم از این حمام استفاده می‌کردند به حمام رجل شهرت دارد.

ویژگی‌های محله‌ دزاشیب

دزاشیب محله‌ای قدیمی با بافتی غالباً مسکونی است. این محله تا حد زیادی بافت سنتی خود را حفظ کرده است. ارتفاع آن از سطح دریا ۱۷۰۰ متر می‌باشد. خیابان‌های آن شیب‌دار و عرض آن کم است. ساختار شهری نامنظم دارد و کوچه و خیابان‌های آن پرپیچ‌وخم است. دو قنات، جنب مسجد امیرالمؤمنین و مسجد پایین همچنان پر آب می‌باشند و وجود نهرهای حاصل از این قنات‌ها علاوه بر کوهپایه‌ای بودن، آب‌وهوای مطلوبی برای این منطقه به ارمغان آورده است. به دلیل بافت غالباً مسکونی، فضای شاخصی که نشانه‌ی شهری محله باشد در درون مرز محله وجود ندارد؛ اما در ضلع شمال شرقی محله، بیرون از مرز دزاشیب، مجتمع تجاری روشا فضای مناسبی برای گذران اوقات فراغت و خرید وجود دارد. بیمارستان فرهنگیان باهنر از جمله امکانات درمانی این منطقه می‌باشد. بوستان‌های زیادی در این محله وجود دارد که مهم‌ترین آن‌ها بوستان مینا، بوستان مهر و بوستان گل‌محمدی هستند که عمده فضای سبز محله را تأمین می‌کنند. رستوران‌ها و کافی‌شاپ‌های زیادی نیز برای دور همی‌ها در این محدوده وجود دارند. نزدیک‌ترین بازار میوه و تره‌بار در فرمانیه می‌باشد. اماکن تاریخی و فرهنگی زیادی مانند مسجد عمو رمضان، حمام بوعلی، کوچه‌ی قورباغه‌ای و باغ‌های زیادی که پیش‌تر نام‌برده شد از جمله اماکن تفریحی و فرهنگی این محله می‌باشند.

دسترسی‌های محله‌ دزاشیب

نزدیک‌ترین ایستگاه مترو به این محله، ایستگاه تجریش از خط یک مترو تهران است. بزرگراه صدر تردد به این محله را تسهیل می‌بخشد. همچنین خطوط اتوبوس‌رانی در خیابان‌های عمار و فرمانیه در حال خدمت‌رسانی به ساکنین می‌باشند. این محله نیز مانند دیگر محله‌های شمال تهران، دارای فاصله‌ی زیادی تا مرکز و جنوب تهران است و طبیعتاً زمان بیشتری برای رسیدن به این مناطق صرف می‌شود.

قیمت ملک در محله‌ دزاشیب

محله‌ی دزاشیب نیز مانند دیگر مناطق شمال تهران دارای خانه‌هایی با قیمت بالاست که بسته به سن بنا و محل آن تنوع قیمت دارند. به‌عنوان‌مثال قیمت یک آپارتمان نوساز با متراژ ۲۲۰ مترمربع حدوداً ۷ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان قیمت‌گذاری می‌شود. درواقع آپارتمان‌های این منطقه از متری ۱۷ میلیون تا متری ۴۰ میلیون تومان تنوع قیمت دارند. خانه‌های کلنگی نیز در این محدوده جهت ساخت‌وساز قابل فروش می‌باشند، مثلاً یک خانه‌ی کلنگی با متراژ ۸۰۰ مترمربع ۳۳ میلیارد تومان قیمت‌گذاری شده است. مهم‌ترین ویژگی این منطقه کوچه‌های کم‌عرض آن است که در خرید خانه به این مورد باید حتماً توجه شود.

تهیه و تنظیم توسط: بهسازه

لیست ها را مقایسه کنید