نتیجه جستجو

تاریخچه محله‌های تهران: گلابدره و دربند

ارسال شده توسط Behsaazeh در اردیبهشت ۲۳, ۱۳۹۸
| 0

ناحیه ۳ شهرداری منطقه‌ی یک تهران محدوده‌ی جغرافیایی است که از شمال به ارتفاع ۱۸۰۰ متری دامنه‌ی جنوبی البرز به طول ۷ کیلومتر، از شرق به سه‌راه یاسر، از غرب به سه‌راهی زعفرانیه و از جنوب به خیابان ولیعصر و شهرداری و نیاوران منتهی می‌شود. این ناحیه شامل سه محله می‌باشد: امامزاده قاسم، گلابدره و دربند. در این مطلب به شناسایی محله گلابدره و دربند و ویژگی‌های این محله‌ پرداخته می‌شود.

گلابدره

گلابدره از محله‌های قدیمی شمیران است که جزو ناحیه‌ی ۳ شهرداری منطقه‌ی ‌یک تهران است. در گذشته این محله با محله‌ی امامزاده قاسم یکی محسوب می‌شده است. این محدوده از شمال به دامنه‌ی البرز و از جنوب به امامزاده قاسم، از شرق به دره جنی و از غرب به رودخانه‌ی گلابدره محدود می‌شود. درواقع امامزاده قاسم بر تپه‌ای که مشرف به ده گلابدره بوده، استقرار پیدا کرده است. دلیل شکل‌گیری این محل مانند دیگر محله‌های شمیران، آب و هوای فوق‌العاده خوب و اراضی مساعد برای کشاورزی و مراتع فراوان برای دامداری بوده است. وجه تسمیه‌‌ی آن وجود درختان سیب گلاب است که در گذشته در این منطقه به وفور روییده بودند. مناطق گلابدره شامل: آبک، وزیری، وزوا، تپه نصیری و نخجوان است.

منوچهر ستوده آبراهه‌های این محله را در گذشته چنین توصیف می‌کند: از امامزاده قاسم در امتداد گلابدره که بالا می‌رویم، دست چپ اراضی “گَل اَسَلَک” است. بالای گل اسلک، زیر دو آب “گُودره”، طرف دست چپ، لَشِ‌عباس و پس از لش‌عباس، شاخه‌ی آب گودره به عمود گلابدره می‌پیوندد. از گودره به بالا، در امتداد آب “زیربند” خوانده می‌شود. بالای زیربند دو آب دیگری است که آب‌های “هوله شرون” و “وزوا” به آب “گِی باغ” می‌پیوندند. شاخه‌ی دست راست، آب گِی باغ است که از پایین سینه سرخی سرچشمه می‌گیرد. شاخه‌ی دست چپ مقداری به بالا رفته و به دو آبی می‌رسد که ” هُوله شُرون” به آب “وِزوا” متصل می‌شود.

دربند

محله‌ی دربند نیز یکی از محلات قدیمی شمیران است. منوچهر ستوده در کتاب جغرافیای تاریخی شمیران در مورد حدود و مشخصات دربند چنین می‌گوید: “دربند در شمال تجریش است. از شمال به رشته‌کوه توچال و پس‌قلعه، از جنوب به جعفرآباد، از مشرق به امامزاده قاسم و از مغرب با بازوی کوه توچال. رودخانه‌ی پس قلعه از میان دربند می‌گذرد و کل مایحتاج این دهکده از خارج تهیه می‌شود. جمعیت آن طبق سرشماری سال ۱۳۳۵ شمسی به ۹۲۳ مرد و ۷۶۲ زن می‌رسد. دربند از دهکده‌های قدیمی شمیران و در شمال باغ سعدآباد است. از محلات قدیمی آن “مغ محله (مرغ محله) است که در ابتدای راه سربالایی است که به پس قلعه می‌رود. دیگر محله‌های آن، کنار محله، کلاغ‌پر و سربند می‌باشد. در ایام تابستان بعضی از شاهزادگان قاجار در اینجا نشیمن داشتند. از آن‌ها شاهزاده الله‌وردی میرزا و ابوالملوک‌ کیومرث میرزا را می‌توان نام برد. مردم آن کاسب و کارمند ادارات و کارگر کاخ سعدآباد می‌باشند. دبستان خواجوی دربند، ۲۴۰ تن دانش‌آموز و دبستان گوهرشاد ملی، ۶۷ تن دانش‌آموز و کودکستان گوهرشاد، ۱۵ تن شاگرد دارد. مجسمه‌ی کوهنوردی در میدان سربند نصب شده است.”

دلیل ساخت این مجسمه چنین است: سابقه‌ی ساخت این مجسمه به سال ۱۳۳۷ شمسی برمی‌گردد. در واقع جمعی از کوهنوردان باسابقه‌ی آن زمان از رئیس فدراسیون کوهنوردی وقت، سرهنگ بیات، خواستند مجسمه‌ای با موضوع کوهنوردی در آن مکان ساخته شود چراکه این مسیر، محل گذر بسیاری از کوهنوردان می‌باشد. سرهنگ بیات با همکاری شهرداری آن زمان، امیر شاه قدمی را به عنوان مدل به استاد رضا لعل ریاحی، مجسمه‌ساز و استاد دانشکده‌ی هنرهای زیبا معرفی کرد. شاه قدمی معروف به شاه بابا سال‌ها مربی کوهنوردی، چتربازی و اسکی بود. شاه قدمی طی هشت ماه، روزی هفت ساعت نزد ریاحی می‌رفت و مدل او می‌شد تا پیکر مجسمه بر طبق ژست او تراشیده شود. در سال ۱۳۳۸ مدل گچی آن در میدان نصب شد اما براثر بارندگی و سرما زمستان همان سال از بین رفت. در سال ۱۳۴۱ مدل سیمانی آن ساخته شد و جایگزین مدل قبلی شد. در سال‌های بعد به مجسمه رنگ مسی زدند و تاکنون این مجسمه در میدان دربند به عنوان نماد کوهنوردان ایرانی پابرجاست.

میرزا حسینعلی که از پیروان بابی‌ها بود در دربند قصد ترور ناصرالدین‌شاه نمود اما چون این ترور نافرجام بود به همراه دیگران پیروان بابی به مرغ محله پناه بردند و مدتی در آنجا پنهان بودند. ولی سرانجام مأمورین دولتی آن‌ها را پیدا کردند و به زندان انداختند. دربند در گذشته طبق گفته‌ی حجت البلاغی مرکز عده‌ای از سادات دعانویس بوده است و بعضی از شاهزادگان مانند کامران میرزا نایب السلطنه- پسر سوم ناصرالدین‌شاه- سالی یک مرتبه شخصاً به دربند رفته و از سادات دربندی دعا می‌گرفته و نیازهای کلانی به آن‌ها می‌داده است.

منوچهر ستوده می‌گوید: درگذشته موقوفات دربند شامل یک باب مسجد، یک باب تکیه، یک باب دکان ۵۰ متری و یک باب دکان ۱۲ متری، یک آب‌انبار و یک قطعه زمین ۱۵۰ متری است. ویلاهای دربند مجموعاً شش دستگاه است که دو دستگاه آن مهمانخانه‌ی دربند است. از دیگر بناهایی که به دستور رضاشاه در این منطقه ساخته شد اداره‌ی شهربانی، اداره‌ی پست، شهرداری و کارخانه‌ی برق است.

کاخ سعدآباد یا کاخ شهوند از دیگر مکان‌های مهم این منطقه می‌باشد. رضاشاه این کاخ را زمانی که سردار سپه بود شروع به ساختن آن نمود. این کاخ در دامنه‌ی کُمیزدره روی تپه‌ی علی‌خان بنا نمود. این کاخ دو طبقه است. طبقه‌ی زیرین آن شامل چند زیرزمین و طبقه‌ی بالای آن شامل یک سالن که آینه‌کاری است و استاد جعفر معمارخان آینه‌کاری آنجا را انجام داده است. پیمان سعدآباد در این کاخ و در این سالن امضا شده است. طرف راست این سالن دو اتاق است که یکی اتاق رضاخان است. دیوار این اتاق یک مترازاره‌ی خاتم‌کاری دارد که کار صنیع‌خاتم است. اتاق دیگر اتاق انتظار است. کاخ دیگر کاخ سفید است که رضاشاه برای پذیرایی‌های رسمی تابستانی ساخته است. دفتر کار محمد رضاشاه در این کاخ است. کاخ دیگر کاخ محمد رضاشاه است که به سبک بناهای تازه ساخته شده است. خوابگاه رضاشاه، کاخ اشرف، کاخ شمس، کاخ شهناز و کاخ ملکه‌ی مادر از دیگر کاخ‌های این مجموعه می‌باشند. باغ سعدآباد ۸ در ورودی داشته است، یکی درِ نظامیه است که رضاشاه بیشتر از این در وارد می‌شده است، درِ زعفرانیه، در خیابان دربند که محمد رضاشاه بیشتر از این در وارد می‌شده است، درِ میدان دربند، دو در در جعفرآباد، درِ رودخانه، درِ کاخ سفید از دیگر درهای این مجموعه هستند.

ویژگی‌های محله‌ی دربند

دربند یکی از سی و سه پارچه آبادی شمیرانات است. ارتفاع آن از سطح دریا ۱۷۰۰ متر است و اکثر کوهنوردان هنگام سعود به کوه‌های البرز از این محله می‌گذرند. رودی به نام رودخانه‌ی دربند از میان این محله عبور می‌کند. دره‌های اصلی رودخانه‌ی دربند شامل: دره اوسون، دره‌ی آبشار، دره‌ی امامزاده ابراهیم، دره‌ی کاک، آب شیر دره و دره‌ی زون است. کوچه‌هایی با دیوار کاهگلی و پر پیچ‌وخم دارد. خیابان‌های این محله شیب‌دار هستند، به عنوان مثال خیابان دربند در میدان قدس از ارتفاع ۱۶۰۰ متری سطح دریا شروع شده و در میدان سربند (تندیس کوهنورد) با ارتفاع ۱۸۰۰ خاتمه می‌یابد. خیابان‌های مهم این منطقه، خیابان دربند، خیابان فنا خسرو (ثبت)، خیابان غلام جعفری (جعفرآباد) و خیابان ظهیرالدوله است. دربند دارای کوچه‌باغ‌های پردرخت است که صدای پرندگان در آن می‌پیچد. در محله‌ی دربند محله‌ای به نام جعفرآباد وجود دارد که یکی از قدیمی‌ترین محله‌های شمیران است. جعفرآباد در گذشته انبوهی از درختان و باغات بی‌شماری بوده است که امروزه با رشد جمعیت و افزایش ساخت‌وساز دیگر اثر زیادی از این درختان نیست. این محدوده در جنوب سعدآباد و شمال تجریش می‌باشد و توسط خیابان زعفرانیه در غرب و خیابان باهنر در شرق محدود می‌شود. خیابان اصلی آن خیابان شهید غلام جعفری می‌باشد که به تجریش منتهی می‌شود. در محله‌ی سربند تفریح گاهی که شامل تله سیژ، رستوران‌های سنتی، سورتمه و دیگر جاذبه‌های گردشگری است وجود دارد که هر اهل ذوقی را به سمت خود می‌کشد. دربند پرطرفدارترین ناحیه‌ی ییلاقی شمال کشور است و با انبوهی از امکانات رفاهی، رستوران‌ها و دسترسی راحت و نزدیک برای گردشگران یکی از بهترین مناطق برای طبیعت‌گردان است. این محله دارای با وجود بیمارستان شهدای تجریش از امکانات درمانی مناسبی برخوردار می‌باشد که نیاز اهالی این محله را برطرف می‌کند. مکان‌های تاریخی این محله، کاخ سعدآباد و ۱۸ کاخ کوچک است که در مجموعه‌ی سعدآباد قرار دارند. در این محله ۷ پارک و فضای سبز، ۹ مکان فرهنگی، مذهبی و اجتماعی، مجتمع ورزشی روباز دربند و ۳ مسجد وجود دارد. از نقاط ضعف این محله راه‌های ارتباطی آن می‌باشد که با افزایش جمعیت ساکنین و همچنین تردد گردشگران در روزهای پایانی هفته، جوابگوی نیاز مردم نمی‌باشد. همچنین در این محله اختلاف طبقاتی فاحشی به چشم می‌خورد. عده‌ای بسیار مرفه و عده‌ای حاشیه‌نشین می‌باشند که این امر سبب عدم تجانس و به دنبال آن عدم مشارکت و همکاری در امور محله شده است. از نقاط قوت این محله مانند دیگر محلات منطقه‌ی یک تهران، موقعیت جغرافیای و آب و هوای کوهستانی آن است. یکی از دلایل خوش آب و هوا بودن این منطقه درختان انبوه مجموعه‌ی سعدآباد است که در شمال این محله قرار دارد. به دلایل گفته شده این محله از لحاظ اقتصادی، اجتماعی و سیاسی دارای موقعیت خاصی است.

ویژگی‌های گلابدره

این محله به دلیل قرار گرفتن در شمالی‌ترین نقطه‌ی تهران از آب و هوای مطلوب و خنک کوهستانی برخوردار است اما مهاجرت‌های زیاد از شهر به این قسمت و از طرف دیگر ساخت‌وسازهای بی‌حساب و کتابی که این مهاجرین در طول این سال‌ها انجام داده‌اند، چهره‌ی زشتی از این نقطه در شمال شهر به جا گذاشته‌اند. وجود منازل ۲۵ تا ۷۰ متری درهم‌تنیده‌ی بدون سند، شهرداری این منطقه را کلافه کرده است. در محدوده‌‌ی وزیری خانه‌ها به صورت زورآباد بناشده‌اند و فاقد هرگونه امکانات رفاهی هستند. از عجایب این محله این است که دارای گران‌ترین و ارزان‌ترین خانه‌ها می‌باشد. منطقه‌ی نخجوان برخلاف محله‌ی زورآباد، دارای گران‌ترین خانه‌ها می‌باشد و این دو خیابان در فاصله‌ی کمی از هم قرار داشته و تضاد زشتی را به بیننده منتقل می‌کند. گلابدره رودخانه‌ای دارد که از ارتفاعات شمال سرچشمه گرفته و پس از پیوستن به رود دربند به سمت جنوب شهر حرکت می‌کند. این منطقه پارک گلابدره را تشکیل داده که مقصد بسیاری از گردشگران است. باغ مَلِک که وسعتی حدود ۱۴ هکتار دارد در این محله قرار گرفته است. همچنین چشمه، آبشار و تقریباً تمامی مناظر طبیعی دل‌انگیز در این محله وجود دارد. جمعیت کنونی این محله ۵۵ هزار نفر است که بیشتر آنها را مهاجرین آذربایجان و لرستان تشکیل می‌دهند.

دسترسی به دربند و گلابدره

خیابان اصلی جعفرآباد به میدان تجریش می‌رسد که این خود دسترسی به دیگر نقاط تهران را آسان می‌کند. ایستگاه تجریش از خط یک مترو تهران، نزدیک‌ترین ایستگاه مترو به این محله می‌باشد. خطوط اتوبوسرانی بی‌آر‌تی تا میدان تجریش در حال تردد و خدمت‌رسانی به اهالی این منطقه می‌باشند. خیابان‌های ولیعصر و شهید باهنر و شریعتی نزدیک‌ترین خیابان‌ها به این محدوده می‌باشند. دسترسی به گلابدره نیز چنین است که باید از بعد از طی کردن خیابان دربند و یا فنا خسرو به خیابان شکیبایی وارد شده که پس از پیمودن ۱۵ دقیقه پیاده‌روی به بوستان گلابدره می‌رسید.

قیمت ملک در دربند

قیمت ملک در این محله مانند دیگر محلات منطقه‌ی یک تهران نسبت به مرکز و جنوب تهران بالاتر است. ارزان‌ترین خانه‌های دربند، خانه‌های قولنامه‌ای است. همچنین به دلیل موقعیت جغرافیای این منطقه و شیب‌دار بودن زمین بعضی از خانه‌ها در طبقه‌ی زیر همکف قرار دارند که این مورد نیز در قیمت ملک اثر می‌گذارد. گران‌ترین خانه‌های دربند مربوط به خانه‌های نوساز مشرف به باغ سعدآباد است. به عنوان مثال آپارتمان ۳۵۰ متری مشرف به کاخ سعدآباد، متری ۲۰ میلیون تومان و جمعاً ۷ میلیارد تومان قیمت‌گذاری شده است.

قیمت ملک در گلابدره

به دلایل گفته شده، ارزان‌ترین آپارتمان‌ها در منطقه یک را گلابدره دارد، به عنوان مثال یک خانه‌ی ۷۰ متری که ۸ سال از زمان ساخت آن می‌گذرد ۳۸۰ میلیون تومان قیمت‌گذاری شده است. درصورتی‌که آپارتمان دیگری در گلابدره با ۱۵۶ مترمربع و نوساز، ۲ میلیارد و ۲۹۸ میلیون تومان قیمت دارد.

تهیه و تنظیم توسط: بهسازه

لیست ها را مقایسه کنید