نتیجه جستجو

تاریخچه محله‌های تهران: جماران

ارسال شده توسط Behsaazeh در اردیبهشت ۲۳, ۱۳۹۸
| 0

شهرداری ناحیه‌ی چهار منطقه‌ی یک تهران، شامل محلات نیاوران، جماران و دزاشیب می‌باشد. مساحت این ناحیه تقریباً ۳۵۴ هکتار و جمعیتی غالب بر ۲۶۹۲۱ نفر را داراست. این ناحیه به دلیل وجود بیت حضرت امام (ره) و وقایع تاریخی مربوط به آن دارای موقعیت ممتازی در بین دیگر محله‌های شمال تهران را دارد. در این مقاله سعی بر آن است که به ترتیب هرکدام از این سه محل را توصیف کرده و ویژگی‌های آن‌ها را برشماریم.

جماران

محدوده‌ی محله‌ی جماران شامل محله‌ی حصارک در شمال، خیابان باهنر در جنوب، محله‌ی نخجوان در غرب و خیابان فیضیه در شرق می‌باشد.

محله‌ی جماران یکی از قدیمی‌ترین و زیباترین روستاهای شمیران است که از قدیم به خاطر آب و هوای دلپذیرش، باغ‌ها و کشتزارهای متعدد و نزدیکی به کوه‌های البرز مورد توجه اقشار مختلف بوده است. اعتمادالسلطنه جماران را قریه‌ای از قرای شمیران تهران در دامنه‌ی کوه‌های البرز، بالاتر از حصار بوعلی (کامرانیه‌ی فعلی) در نزدیکی نیاوران توصیف کرده است. حجت بلاغی نیز در کتاب گزیده‌ی تاریخ تهران، قریه جماران را در دو کیلومتری شرقی امام‌زاده صالح در کنار راه شوسه‌ی تجریش به نیاوران معرفی نموده است. موقعیت این قریه در دامنه‌ی سردسیر و آبش از قنات و از آب دره‌ی دربند و محصولش غلات و میوه‌ی سردسیری است.

در مورد وجه تسمیه جماران نقل‌قول‌های مختلفی وجود دارد. منوچهر ستوده در این خصوص چنین نقل کرده است: «درباره‌ی اشتقاق لغت جماران و وجه تسمیه‌ی این دهکده اسناد و مدارکی در دسترس نداریم. چند تن از اهالی می‌گفتند که نام این محل در اصل «جمع ماران» بوده زیرا در کوه‌های این محل تا امروز هم مارهای فراوان است. یکی دو نفر اظهار می‌کردند که «جمر» و «کمر» به معنی سنگ بزرگ است و چون در این محل سنگ فراوان است و تا امروز (۱۳۲۷ شمسی) اهالی سایر نقاط هم سنگ مورد نیاز خود را از کوه‌های این دهکده‌ می‌برند، از این جهت این محل را «جمران» گفته‌اند یعنی مرکز کمر یا سنگ‌های بزرگ. برخی دیگر جماران را به معنی «جمع یاران» می‌دانند چون از قدیم این محله به دلیل آب و هوای دلپذیر جای مناسبی برای گردهم آمدن و تفریح بوده‌ است.»

از روستای جماران پیش از دوره‌ی قاجار اطلاعاتی در دسترس نیست. بنابر روایات تاریخی، هنگامی‌که مسلمانان، ری را در سال ۲۲ هجری تصرف کردند برای زیر نظر داشتن مقاومت محلی، لشکریان خود را در چندین جایگاه از جمله جماران، دهکده‌ی اندرمان، فیروز و رام (فیروزآباد کنونی در راه ری به کومش) و جایی به نام شیروان (احتمالاً همان شمیران) قرار داشت. از این دوران تنها دو درخت چنار سر به فلک کشیده به جای مانده که عمر یکی از آ‌نها بیش از ۸۰۰ سال است. این منطقه در دوران قاجار جزو مناطق ییلاقی شمال تهران بود. با توجه به اهمیت این منطقه ییلاقی، ناصرالدین‌شاه نخستین راه شوسه‌ی بیرون از تهران معروف به «راه شوسه‌ی سلطنت آباد» را برای دسترسی به کاخ‌ها و ییلاقات این منطقه احداث کرد. روستای جماران در میانه‌ی راه شاهی قرار داشت. روستای جماران در این دوران دارای موقوفات فراوان بود از جمله چهار مسجد، یک سقاخانه، یک اصله درخت چنار، گورستان و سه تکیه. در سال ۱۲۶۹ قمری وبا در این منطقه همراه با مناطق تجریش و جمران و ازگل و نیاوران شیوع یافت. بنابر شواهد موجود ساختار اولیه قریه جماران به صورت روستایی محصور و مستطیل شکل بوده است. «ده‌حصارک» در دوران قاجار به «ده جماران» معروف بود. در کتاب جغرافیای تاریخی تهران درباره‌ی حصارک آمده است: حصارک یا مزرعه‌ی «تنگ دره» نام دهی بود در دو کیلومتری شمال شرقی امامزاده صالح و یک کیلومتری نیاوران و جنوب غربی منظریه، که ۲۷۰ نفر سکنه داشت. این ده در قدیم «دره جنی» یا «جن‌دره» نام داشت. بعد به مزرعه‌ی «تنگ دره» و در دوران ناصری معروف به «دره‌ی حصارک» و بعد‌ها «حصارک جماران» نام گرفت. امروزه مبدأ کوهنوردی به سمت کلکچال از حصارک است. در شمال شرقی حصارک در کنار مسیل آن پارکی ساخته شده که جمشیدیه نام دارد و در ابتدای دره جنی است. منوچهر ستوده در کتاب خود درباره‌ی وضعیت جماران در دوران پهلوی چنین آورده است: این محله دارای دو محله پایین و بالاست. کوچه‌ی قدیمی محله پایین به نام هَلِستون و کوچه‌ی قدیمی محله‌ی بالا به نام خَسیل است. شغل اهالی این دهکده کشاورزی و چوب‌داری و اره‌کشی است. در دوران انقلاب این محله مکان اقامت امام (ره) شد که خود مبدأ تحول و گسترش این محل بعد از انقلاب و پیشرفت و افزایش جمعیت این منطقه گردید. قبل از امام نیز خاندان امام جمارانی که از معروف‌ترین شخصیت‌های تاریخی جماران است و در میان آن‌ها سیدمهدی‌امام جمارانی به دلیل سابقه‌ی او در جمهوری اسلامی مشهورتر است.

 

ویژگی‌های جماران

این منطقه یکی از بهترین نقاط خوش آب و هوای شمال تهران می‌باشد و ۱۷۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد. دارای امکانات درمانی همچون بیمارستان بقیه ا… و بیمارستان فرهنگیان باهنر می‌باشد که نیاز‌های درمانی منطقه را مرتفع می‌سازد. این محله دارای بوستان‌های زیادی از جمله پارک باهنر، بوستان یاسر، بوستان فیضیه و همچنین فضای سبز جماران می‌باشد. قطعاً دیدنی‌ترین مکان در این منطقه پارک جنگلی جمشیدیه است. این پارک یکی از زیباترین پارک‌های تهران محسوب می‌شود. مسجد جامع جماران و حسینیه‌ی جماران و خانه‌ی فرهنگی امام از جمله مکان‌های تاریخی- مذهبی این منطقه محسوب می‌شوند. در این محدوده زورخانه‌ای به نام زورخانه‌ی باستانی جماران وجود دارد که یکی از قدیمی‌ترین زورخانه‌های تهران است و در سال ۱۳۴۸ شمسی ساخته شده است. از لحاظ بانک‌ها و ادارات این منطقه از موقعیت مطلوبی برخوردار است. رستوران‌ها و کافی‌شاپ‌های زیادی در این محدوده وجود دارند که نیاز اهالی به تفریح و دورهم بودن را برطرف می‌سازند. این منطقه به دلیل استقرار در دامنه‌های البرز دارای باغات فراوانی می‌باشد. باغ خسروشاهی که یکی از زیباترین باغ‌های دوره‌ی پهلوی دوم است و مساحت آن ۱۵۰۰۰ مترمربع است. مالک آن علی خسروشاهی مؤسس کارخانه‌ی صنعتی مینو بود. باغ دیگر باغ مشیرالسلطنه (امیرسلیمانی) می‌باشد. ۲۰۰۰۰ مترمربع مساحت دارد. مالک آن امیر مصطفی امیر سلیمانی فرزند عضدالملک می‌باشد. باغ دیگر باغ سزاوار یا باغ سید محمد باقر جمارانی است. باغ زاهدی که متعلق به سپهبد زاهدی و باغ علم که متعلق به علم نخست‌وزیر پهلوی است از جمله دیگر باغ‌های مهم این منطقه محسوب می‌شوند. این منطقه همچنین دارای قنات‌های زیادی از جمله قنات باغ آقا علی یا باغ سزاوار، قنات کل برکج، قنات جوزستان، قنات سولک، قنات مسجد جامع جماران و قنات منزل حاج آقا حسن (امام جمارانی) مهم‌ترین قنات‌های محله‌ی جماران می‌باشند. قنات جوزستان و سولک همچنان زنده و پر آب می‌باشند.

‌دسترسی‌های منطقه‌ی جماران

این محله به دلیل موقعیت جغرافیایی خود و قرار‌گیری در شمالی‌ترین نقطه‌ی تهران فاصله‌ی نسبتاً زیادی با مرکز و جنوب تهران را دارد. نزدیک‌ترین ایستگاه مترو، ایستگاه تجریش از خط ۱ مترو تهران است. اتوبوس‌رانی نیز در خیابان باهنر به ساکنین در حال خدمات‌رسانی است. همچنین خیابان‌های باهنر که به بلوار کامرانیه ختم می‌شود و هردو این خیابان به بزرگراه صدر می‌رسند مسیر دسترسی برای خودروهای شخصی را تسهیل بخشیده است.

خرید ملک در منطقه

محله‌ی جماران به عنوان یکی از مناطقی است که در لیست گران‌ترین محلات تهران به لحاظ قیمت مسکن قرار دارد. مالکی واحد نوساز خود را با ۱۱۵ مترمربع، متری ۲۸ میلیون تومان و جمعاً ۳ میلیارد و ۲۲۰ میلیون تومان به فروش می‌رساند. درصورتی‌که مالک دیگری آپارتمان نوساز خود را با متراژ ۱۸۱ مترمربع ۶ میلیارد و پانصد میلیون تومان به فروش می‌رساند که بالاترین قیمت را در این منطقه دارد.

تهیه و تنظیم توسط: بهسازه

لیست ها را مقایسه کنید