نتیجه جستجو

تاریخچه محله‌های تهران: امامزاده قاسم

ارسال شده توسط Behsaazeh در اردیبهشت ۲۳, ۱۳۹۸
| 0

ناحیه ۳ شهرداری منطقه‌ی یک تهران محدوده‌ی جغرافیایی است که از شمال به ارتفاع ۱۸۰۰ متری دامنه‌ی جنوبی البرز به طول ۷ کیلومتر، از شرق به سه‌راه یاسر، از غرب به سه‌راهی زعفرانیه و از جنوب به خیابان ولیعصر و شهرداری و نیاوران منتهی می‌شود. این ناحیه شامل سه محله می‌باشد: امامزاده قاسم، گلاب‌دره و دربند. در این مطلب به شناسایی محله امامزاده قاسم و ویژگی‌های این محله‌ پرداخته می‌شود.

 

امامزاده‌ قاسم

امامزاده قاسم از نوادگان امام حسن مجتبی است. بقعه‌ی آن در تاریخ ۱۳۵۱ شمسی در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. منوچهر ستوده در کتاب جغرافیای تاریخی شمیران چنین آورده است: دهکده‌ی امامزاده قاسم در قدیم به نام “دزج‌علیا” خوانده می‌شد. این دِه در دامنه‌ی کوه‌های سرچال کوچک بنا شده و فاصله‌ی آن از تجریش دو کیلومتر می‌باشد. محله‌ها و گذر‌های این ده به نام‌های زیر معروف‌اند: باغ پشت، کوچه قنات‌، گذرجنی، کوچه‌ی امامزاده، گذر پایین، گذر رودخانه و کوچه باغ. حد شمالی این آبادی املاک کوه و مراتع تابستانی است. حد جنوبی جاده‌ی تجریش به دزاشیب، حد شرقی دره‌ی جنی، حد غربی دماغه‌ی غربی گلابدره، سراسر املاک این ده خرده مالک است. خانوار زمستان نشین این ده، در حدود دویست خانوار و در تابستان حدود صد خانوار به آن اضافه می‌شود. ساکنان اصلی ده به دو تیره تقسیم می‌شوند: طایفه‌ی سید مرتضی و طایفه‌ی سید جعفر.

شغل اصلی اهالی این ده باغبانی، کشاورزی، کسب و گله‌داری بوده است در سال ۱۳۲۵ شمسی زمین‌های این منطقه متری ده تا پانزده تومان بر اساس گفته‌ی منوچهر ستوده فروخته می‌شده است.

بقعه‌ی امامزاده قاسم در دامنه‌ی کوه البرز و زیارتگاه است. در کتاب بدایع النساب آورده شده است که: در سال ۳۷۰ هجری عضدالدوله دیلمی بر قبر امامزاده بقعه‌ای بنا کرد و در سال ۹۶۳ کمال الدین ‌سبکتکین سلجوقی ضریحی ساخته و بر قبر نهاده است. قسمت قدیمی و اصلی بقعه برج هشت ضلعی آجری است که حرم امامزاده را تشکیل می‌دهد و ضریح و صندوق تاریخی عتیقه در آن قرار دارد و گنبد کاشی بر فراز آن بنیان گردیده است. در زمان شاه‌طهماسب اول (۹۳۰-۹۸۴ هجری)، شهریار اول صفوی صندوقی بر روی مرقد نهاد. ضریح امامزاده قاسم چوبین است و گنبد آن مزین به کاشی است. این قُبه در زمان ناصرالدین‌شاه به دستور وی بازسازی شد. برجسته‌ترین افرادی که در صحن امام زاده دفن شده‌اند بدین قرار است: قبر ابراهیم بن عزیزالله نامی که قدیمی‌ترین قبر این امامزاده است و در سال ۱۰۰۱ شمسی از دنیا رفته است. دیگری قبر اسحاق بن ابراهیم الحسنی که ۱۰۵۰ مرحوم شدند. عالیجاه کرم خان زبده الخوانین آدم خان زند در سال ۱۲۰۵ شمسی و قبر محمدتقی قوش بیگی- صدراعظم سابق بخارا- متوفی در سال ۱۳۲۷ نیز در این مکان قرار دارد. دیگر مدفونین سید جواد مدنی دماوندی از علما و فقهاست که در سال ۱۳۶۴ وفات کرده است.

در این محله همسران شاهان قدیم از جمله همسران فتحعلی‌شاه به نام‌های آغاباجی و تاج‌الدوله طاووس خانم و همچنین دیگر شاهزادگان قاجار سکونت داشتند. باغ مادر محمدشاه قاجار، باغ سلطان علی خان ( وزیر دربار)، باغ و قصر و استخر ملک، باغ شاهزاده میرزا نوه‌ی فتحعلی شاه، باغ اللهیار صالح (وزیر و سفیر و نماینده مردم کاشان در مجلس شورای ملی) همگی از جمله باغ‌هایی است که در این محله قرار داشته‌اند.

از دیگر اماکن مهم در این محله، گورستان ظهیرالدوله می‌باشد. وسعت آن ۴۳۰۰ متر است و در سال ۱۳۷۷ به عنوان یک اثر ملی توسط سازمان میراث فرهنگی به ثبت رسیده است.

منوچهر ستوده درباره‌ی این گورستان چنین می‌گوید: بر دست راست جاده‌ی تجریش به دربند و کنار راه امامزاده قاسم آرامگاه جمعی از بزرگان و هنرمندان است که در عرف مردم به “سر قبر ظهیرالدوله” شناخته می‌شود. ظاهراً نخست جسد علی خان ظهیرالدوله در اینجا به خاک سپرده شده است. سابقاً در این محل گورستان کهنه‌ای بوده است و داستانی نقل می‌کنند که ظهیرالدوله کمی قبل از مردن به اتفاق “وفاعلی” روزی برای زیارت اهل قبور در این محل قدم می‌زده است که ناگهان پایش در زیر درخت کهنسالی به سنگی می‌خورد. فوراً به وفا علی می‌گوید مرگ من نزدیک شده، خواهش دارم بعد از مرگ، مرا در همین مکان، زیر همین درخت کهنسال دفن کنید.

علی خان دولو قاجار ملقب به ظهیرالدوله فرزند محمدناصرخان قاجار ظهیرالدوله ( وزیر دربار) در ۱۲۸۱ قمری در جمال‌آباد شمران متولد شد و در ۱۳۴۲ قمری در جعفرآباد شمران وفات یافت و در اراضی امام زاده قاسم مدفون گردید. علی خان در ۱۶ سالگی داماد ناصرالدین‌شاه شد و سپس وزیر تشریفات خاصه‌ی همایونی یا ایشیک آغاسی باشی گردید. مدتی حکومت تهران را داشت. وی مؤسس “انجمن اخوت” است و از طرفداران مشروطه و آزادیخواه بود. به همین سبب به امر محمدعلی شاه به هنگام بمباران مجلس، منزل و خانقاه او را به توپ بستند و اثاثیه‌ی گرانبهای او را به غارت بردند. او در سلک مریدان حاج میرزا حسن صفی علیشاه اصفهانی درآمده بود و ملقب به “صفا علی” بود. مهم‌ترین کسانی که در این آرامگاه آرمیده‌اند به همراه سال وفات، در زیر آورده شده است:

سرتیپ سیف الله شهاب ۱۳۲۱- استاد موسیقی حبیب‌الله سماعی در سال ۱۳۲۵- سرلشکر محمود انصاری امیراقتدار فرزند محبعلی خان میرپنج ۱۳۲۹- وفاعلی- ایرج میرزا جلال المک ۱۳۰۴- درویش اکبر ساززن معروف به درویش خان ۱۳۰۵- قمرالملوک وزیری خواننده‌ی معروف ۱۳۲۶- محمد مسعود مدیر روزنامه‌ی مرد امروز ۱۳۲۶- دکتر محمد حسین لقمان ادهم ملقب به لقمان الدوله طبیب مخصوص محمد علیشاه و مظفرالدین شاه ۱۳۲۹ – محمد تقی بهار ۱۳۳۰- غلامرضا رشید یاسمی ۱۳۳۰- حسین هنگ‌آفرین ۱۳۳۱- حسین طاهرزاده ۱۳۳۴- داریوش رفیعی- مرتضی محجوبی ۱۳۴۴- روح الله خالقی ۱۳۴۴- فروغ فرخزاد ۱۳۴۵- حسین یاحقی ۱۳۴۷- رهی معیری ۱۳۴۷- سید حسن تقی زاده ۱۳۴۸ – حسین تهرانی ۱۳۵۲_ فضایل تدین ۱۳۵۵- نورعلی برومند ۱۳۵۵

از سال ۱۳۴۰ به بعد دفن اموات در این گورستان ممنوع و تا سال ۱۳۵۰ دفن فقط با اجازه‌نامه‌ی مخصوص انجام می‌شده است.

ویژگی‌های محله‌ی امامزاده قاسم

این محله منطقه‌ای سردسیر بوده و آب آن از رودخانه‌ی ‌دربند و دره‌ی گلابدره تأمین می‌شود. این محله دارای امکانات درمانی مانند خانه بهداشت، داروخانه‌ی رسولی دارد و چون خانه‌ی بهداشت تا ساعت ۳ بعدازظهر فعالیت دارد جوابگوی نیاز اهالی نیست. مراکز تفریحی این محله شامل پارک گل‌محمدی است که تنها مرکز تفریحی این محله می‌باشد. سالن ورزشی چندمنظوره غدیر نیاز اهالی را به فضای ورزشی برطرف می‌کند. مجتمع شهربانو یکی از مراکز مهم فرهنگی این محله محسوب می‌شود. این محله ۴ مسجد و یک حسینیه دارد. از نقاط ضعف این محله این است که این محدوده با توجه به تاریخچه‌ای که گفته شد هیچ توجهی به کاربری‌های تجاری، فرهنگی و تفریحی در کنار کاربری‌های مسکونی نشده و این امر از جذابیت این محله کاسته است. همچنین اهالی در این محله برای گذران اوقات فراغت، با نبود امکانات تفریحی و فضاهای سبز روبرو می‌شوند. مهم‌ترین ضعف این محله وجود مهاجران افغانی در ارتفاعات بالای این محله است. امکانات در این محله به‌طور یکنواخت موجود نیست به عنوان مثال میدان امامزاده قاسم و اطراف آن، ابتدای دربند و ابتدای خیابان تبریزی از مناطق توسعه‌یافته‌تر این محله هستند و در مقابل آن سمت خیابان احمد زمانی و خیابان مقدسی مناطق رو به توسعه هستند. از نقاط ضعف این محله نبود پارکینگ‌های کوچک رایگان وعدم درمانگاه شبانه‌روزی است. از نقاط قوت این محله موقعیت جغرافیایی و آب وهوایی آن است. این محله دارای آب و هوای خنک کوهستانی است.

دسترسی‌های منطقه

ایستگاه تجریش از خط شماره‌ یک مترو تهران نزدیک‌ترین ایستگاه به این محله می‌باشد. خطوط بی آر تی نیز تا تجریش در حرکت هستند و از آنجا برای دسترسی به نقاط مختلف این محله باید از تاکسی استفاده نمود.

قیمت ملک در امامزاده قاسم

قیمت ملک در این محله با توجه به ویژگی‌هایی که گفته شد متفاوت است. در محدوده توسعه یافته، ملک از قیمت بالا و در محدوده‌ی دیگر از قیمت کمتری برخوردار است که تفاوت فاحشی دارند. به عنوان مثال یک آپارتمان نوساز با متراژ ۱۲۰ مترمربع قیمت هر مترمربع آن ۳۴ میلیون تومان است درصورتی‌که در محله‌ی رو به توسعه، یک آپارتمان نوساز با متراژ ۱۲۹ مترمربع قیمت هر مترمربع آن ۱۲ میلیون تومان است. خانه کلنگی نیز در این محله زیاد به چشم می‌خورد. یک خانه کلنگی با متراژ ۶۲۰ مترمربع که ۲۰ سال از زمان ساخت آن گذشته است، هر مترمربع آن ۷۶ میلیون تومان قیمت گذاری شده است.

تهیه و تنظیم توسط: بهسازه

لیست ها را مقایسه کنید